6.Sınıf Kök Yaprak Gösterimi Konu Anlatımı

Kök-Yaprak Gösterimi

Kök-yaprak grafiği, bir veri setindeki (sayı grubundaki) tüm verileri kaybetmeden, onların şeklini (dağılımını) görmemizi sağlayan pratik bir yöntemdir.

1. Kök ve Yaprak Nedir?

Bu grafikteki her sayı, kök ve yaprak olmak üzere iki kısma ayrılır:

• Kök : Sayının en büyük basamağını veya basamaklarını (genellikle onlar basamağı ve sonrası) temsil eder. Grafik yapısının sol tarafında yer alır.
• Yaprak : Sayının en küçük basamağını (genellikle birler basamağını) temsil eder. Grafik yapısının sağ tarafında yer alır.

Kural: Veri birimlerinin birler basamağı genellikle yaprağı oluşturur. Geriye kalan diğer basamaklar ise kökü oluşturur.

---

2. Kök-Yaprak Grafiği Nasıl Oluşturulur?

Bir veri grubunu kök-yaprak grafiğine dönüştürmek için aşağıdaki adımları sırasıyla uygularız:

Adım 1: Verileri Sıralama

• Verilen sayıları küçükten büyüğe doğru sıralayın.

Adım 2: Kökleri Belirleme

• Sayıların onlar basamağını (kökleri) belirleyin.
• Belirlediğiniz tüm kökleri, bir çizginin sol tarafına, küçükten büyüğe doğru ve tekrarsız şekilde listeleyin.

Adım 3: Yaprakları Ekleme

• Her bir sayının birler basamağını (yaprağını), ait olduğu kökün sağ tarafına yazın.
• Her bir köke ait yapraklar, mutlaka küçükten büyüğe doğru sıralanmalıdır.

Adım 4: Anahtar (Gösterge) Ekleme

• Grafiğin nasıl okunacağını açıklayan bir anahtar (örneğin: “3 | 5, 35 anlamına gelir”) eklemeyi unutmayın.

---

3. Örnek Uygulama

Bir sınıftaki 10 öğrencinin matematik sınavından aldığı notlar şunlardır:

85, 72, 88, 60, 93, 72, 81, 65, 90, 78

Adım 1: Verileri Sıralama

60, 65, 72, 72, 78, 81, 85, 88, 90, 93

Adım 2 & 3: Kök ve Yaprakları Oluşturma

Kök (Onlar Bas.)	Yaprak (Birler Bas.)
6	0, 5
7	2, 2, 8
8	1, 5, 8
9	0, 3

---

4. Grafikten Çıkarım Yapma

Kök-yaprak grafiği sayesinde veriler hakkında hızlıca şu bilgilere ulaşabiliriz:

• En Küçük ve En Büyük Değer: Grafiğin ilk satırındaki ilk yaprak (en küçük) ve son satırındaki son yaprak (en büyük) değerlerdir. (Örnekte: 60 ve 93)
• Verilerin Yoğunlaştığı Yer: En uzun yaprak sırasına bakılarak verilerin hangi aralıkta toplandığı görülebilir. (Örnekte: Notların çoğunun 70’li ve 80’li puanlarda yoğunlaştığı görülüyor.)
• Tekrar Eden Değerler (Mod): Bir kökte tekrar eden yapraklar, o sayının tekrarlandığını gösterir. (Örnekte: 72 iki kez tekrar etmiştir.)