5. Sınıf Matematik – Çember | OrtaCool
⭕ Çember 5.sınıf
⭐ Çemberin merkezi, yarıçapı, çapı ve çember ile daire arasındaki fark ⭐

✏️ Çember Nedir?

Bir düzlemde, sabit bir noktaya eşit uzaklıktaki noktaların oluşturduğu kapalı eğriye çember denir.

Sabit noktaya merkez, merkeze olan uzaklığa yarıçap denir.

M r çap
M: Merkez | r: Yarıçap

📌 Merkez

Çemberin tam ortasındaki sabit noktaya merkez denir. Genellikle M veya O harfi ile gösterilir.
M

📌 Yarıçap

Merkez ile çember üzerindeki herhangi bir noktayı birleştiren doğru parçasına yarıçap denir. r ile gösterilir.
M r

Yarıçap = r

📌 Çap

Çember üzerindeki iki noktayı birleştiren ve merkezden geçen doğru parçasına çap denir. R veya 2r ile gösterilir.
çap

Çap = 2 × r

📌 Çember ile Daire Arasındaki Fark

Çember: Sadece çizgiden oluşur. İçi boştur.

Daire: Çemberin içi dolu olan bölgedir.

Çember (içi boş)

Daire (içi dolu)

📌 Çap = 2 × Yarıçap

Bir çemberin çapı, yarıçapının 2 katıdır.
Örnek: Yarıçapı 5 cm olan çemberin çapı:
Çap = 2 × 5 = 10 cm

📌 Yarıçap = Çap ÷ 2

Bir çemberin yarıçapı, çapının yarısıdır.
Örnek: Çapı 14 cm olan çemberin yarıçapı:
Yarıçap = 14 ÷ 2 = 7 cm
📊 Çember Elemanları Tablosu
Merkez
Çemberin tam ortası
M veya O ile gösterilir
Yarıçap (r)
Merkezden çembere çizilen doğru parçası
r ile gösterilir
Çap (R)
Çember üzerinde iki noktayı birleştiren ve merkezden geçen doğru parçası
2r ile gösterilir
🏠 Günlük Hayatla Bağlantı

📌 Çembere günlük hayattan örnekler:
• Araba tekerleği
• Saat kadranı
• CD/DVD
• Para (madeni para)
• Tencere kapağı

📌 Daireye günlük hayattan örnekler:
• Pizzanın tamamı
• Tabak
• Pencere camı (dairesel)

🧪 Hadi Pekiştirelim! (Cevaba tıkla)

1. Bir çemberin merkezi ile çember üzerindeki herhangi bir noktayı birleştiren doğru parçasına ne denir?

A) Çap
B) Yarıçap
C) Çember
D) Daire

2. Yarıçapı 8 cm olan bir çemberin çapı kaç cm’dir?

A) 4 cm
B) 8 cm
C) 12 cm
D) 16 cm

3. Aşağıdakilerden hangisi çemberdir?

A) Pizza
B) Simit
C) Duvar Saati
D) Halı

4. Çapı 20 cm olan bir çemberin yarıçapı kaç cm’dir?

A) 5 cm
B) 8 cm
C) 10 cm
D) 20 cm

5. Bir pergelin kolları arasını 4 cm açarak çizdiğimiz çemberin çapı kaç cm olur?

A) 2
B) 4
C) 8
D) 16
📋
Çember Özet:
• Merkez: Çemberin tam ortası (M)
• Yarıçap (r): Merkezden çembere uzaklık
• Çap (R): Merkezden geçen en uzun kiriş (2r)
• Çember: İçi boş yuvarlak çizgi
• Daire: İçi dolu yuvarlak bölge
© OrtaCool – 5. Sınıf Çember